Werk van de maand - Edgard Tytgat
April 2025
Momentopname van een tuinhoek
Edgard Tytgat (Brussel, 1879 - Sint-Lambrechts-Woluwe, 1957)
Een hoek van de tuin in Nijvel 1922
Olieverf op doek, 100 x 81 cm
Inv. BA.AMC.05b.1922.21787
Overheidsdepot in 1922
Edgard Tytgat was een observator, diep geworteld in het stadsleven, die vanuit zijn raam het theater van het dagelijkse leven aanschouwde. Hij liet zich inspireren door kermissen, kermissen en draaimolens, maar ook door scènes uit de Brusselse voorsteden, het decor van een groot deel van zijn leven en een onuitputtelijke bron voor zijn fantasierijke verhalen.
Edgard Tytgat, geboren in Brussel in 1879, groeide op in Brugge voor hij terugkeerde naar zijn geboortestad in 1888. Hij leerde lithografie bij zijn vader en ging in 1900 naar de Brusselse Academie voor Schone Kunsten. Hij trouwde in 1905 met Maria Demesmaeker, die zijn favoriete model zou worden, en woonde vanaf 1907 in Watermaal, waar hij goed bevriend raakte met de schilder Rik Wouters. Samen ontdekten ze Bonnard en Vuillard, figuren van de Nabis beweging. De oorlog scheidde de twee in 1914, toen Wouters werd geïnterneerd in Nederland, waar hij twee jaar later stierf. Ondertussen, in ballingschap in Engeland, wijdde Tytgat zich aan boekillustratie en produceerde hij talrijke werken in impressionistische trant, gekenmerkt door zijn karakteristieke vrolijkheid. Ontroerd door de dood van zijn vriend, droeg hij een collectie gravures aan hem op, gepubliceerd in 1917 (1).
Edgard Tytgat is een waarnemer, diep geworteld in het stadsleven, die vanuit zijn raam het theater van het dagelijks leven aanschouwt. Zijn inspiratie haalt hij uit beurzen,
Hij keert terug naar België in 1920 en vestigt zich definitief in Sint-Lambrechts-Woluwe met zijn vrouw in 1923. Zijn stijl, die aanvankelijk bestond uit fijne penseelstreken, evolueerde naar grote kleurvlakken en werd onderdeel van de expressionistische beweging. Hij reisde naar Oostenrijk en Italië voordat hij in 1957 op 78-jarige leeftijd overleed.
Deze Garden Spot in Nivelles is een perfecte illustratie van de artistieke verkenningen die hem inspireerden toen hij het in 1922 creëerde, evenals zijn talent voor het vertellen van verhalen. Tussen de bomen en weelderige vegetatie is een blauwe lucht discreet zichtbaar. Tegen het groen staat een beeld van twee kinderen, Paul en Virginie, beschut onder een rode parasol op een imposante sokkel.
Op de voorgrond wordt de aandacht getrokken door een klein meisje in een witte jurk en zwarte laarzen, een herinnering dat de scène zich afspeelt bij mooi weer. In haar hand houdt ze een boeket gele bloemen, geplukt uit de tuin, en staart de kijker aan in een bevroren houding, als het model op een foto. Een momentopname.
Het palet bestaat uit kleine, naast elkaar geplaatste kleurspatten, waarvan de verschillende tinten een lichtspel creëren. Over driekwart van de compositie wordt groen gedomineerd, de rest is grijs, blauw en bruin. Kleine vlekjes rood, geel en roze verraden bloemen. De getrokken lijn is weggelaten om de nadruk te leggen op een levend schilderij van een scène in de open lucht. Al deze kenmerken brengen het werk dichter bij de impressionistische stijl en het picturale onderzoek van de kunstenaar in die tijd.
De titel, Un coin de jardin à Nivelles, plaatst de scène in de stad waar de kunstenaar destijds werkte, in een behangfabriek als artistiek directeur. Omdat hij verhalen wilde vertellen, verwerkte hij in deze tuin het verhalende element van de scène die zich voor zijn ogen afspeelde: het kleine meisje. “Dit kleine meisje kwam voorbij met haar boeket bloemen en hij riep haar meteen bij zich en zei: 'Blijf daar even, mijn kleine meisje',” herinnert zijn vrouw zich (2).
Het is een wereld van kinderdromen waarover Tytgat ons vertelt in zijn werk. Een poëtisch universum, bevolkt met een verscheidenheid aan referenties en getint met ondeugendheid. Tytgat, omschreven als een naïeve schilder, is een verhalenverteller van herinneringen, bevolkt door welwillende, vrolijke personages, ook al zien sommigen, in het licht van al zijn creaties, soms donkerdere onderwerpen dan ze lijken. Hij is een uitstekende schilder met een gevarieerd oeuvre en beheerst verschillende technieken terwijl hij zijn herkenbare stijl behoudt.
De collectie van het Musée des Beaux-Arts bevat verschillende werken van de kunstenaar, waaronder een zicht op de Sainte-Croix kerk in Luik, geschilderd tijdens zijn verblijf in de Cité ardente tussen 1932 en 1933, en een groot formaat schilderij op geëglomiseerd glas, Le Printemps, uit 1952.
Laura Dombret
Kunsthistoricus
Specifiek attaché
La Boverie - Museum voor Schone Kunsten
Notities :
(1) Quelques images d'une vie d'une artiste, 1917 (https://www.mskgent.be/fr/collection/2003-az-7)
(2) Verslag van de Service littéraire de la R.T.B., Maria mon cœur ou Les Songes d'Edgard Tytgat, geregisseerd door Lucien Deroisy, 1972, fragment op 12'55''. Online: https://www.youtube.com/watch?v=rPJNiPa-_zE&t=2s
Bibliografie:
Régine Rémon en Alain Delaunois (eds.), “Edgard Tytgat”, in Catalogue des collections du musée des Beaux-Arts de Liège, vol. II, Luik, 2018.
Régine Rémon, in “Un siècle de peinture belge. Rencontre de deux collections”, Liège.museum nr. 26, Musée des Beaux-Arts, Luik, september 2014, p. 32-33.
Albert Dasnoy, met medewerking van Gisèle Ollinger-Zinque, Edgard Tytgat. Catalogue raisonné de son œuvre peint, Editions Laconti, Brussel, 1965.